Pacjenci coraz częściej zgłaszają się do gabinetu stomatologicznego nie z powodu bólu zęba czy postępującej próchnicy, ale ze względu na oczekiwania estetyczne. Jednym z najczęściej zgłaszanych problemów związanych z wyglądem jamy ustnej jest uśmiech dziąsłowy, zwany również gummy smile. W tym artykule wyjaśniamy, czym charakteryzuje się uśmiech dziąsłowy oraz jakie są przyczyny i możliwości leczenia tego problemu.
Czym jest uśmiech dziąsłowy (gummy smile)?
Na idealny uśmiech składają się między innymi biały odcień zębów, prawidłowy zgryz oraz odpowiednia wielkość zębów (dopasowana do twarzy). Ważnym wyznacznikiem jest także równowaga między ustami, zębami i dziąsłami. U pacjentów z uśmiechem dziąsłowym występuje widoczny problem z proporcjami tych trzech elementów, a szczególnie między wielkością zębów i dziąseł. Zazwyczaj uśmiech dziąsłowy rozpoznaje się wówczas, gdy dziąsła są odsłonięte na co najmniej 3 mm od krawędzi zębów, choć niektórzy specjaliści uważają, że gummy smile występuje już przy odsłonięciu 2 mm. W efekcie zęby wydają się zbyt krótkie w stosunku do dziąseł, co wpływa na estetykę całego uśmiechu.
Częstość występowania uśmiechu dziąsłowego
Uśmiech dziąsłowy jest jednym z najczęściej zgłaszanych problemów w stomatologii estetycznej. Szacuje się, że problem ten występuje u 10,5%-29% młodych dorosłych, przy czym częściej rozpoznaje się go u kobiet niż u mężczyzn. Potwierdzają to inne badania, według których gummy smile stanowi problem u 7% mężczyzn i 14% kobiet. W przypadku starszych osób problem ten jest rzadszy, ponieważ z wiekiem górna warga opada, przysłaniając dziąsła. Ponadto młodsi pacjenci mają większy problem z zaakceptowaniem uśmiechu dziąsłowego, przez co częściej zgłaszają się do stomatologa z tego powodu.
Gummy smile - przyczyny i rodzaje
Uśmiech dziąsłowy często interpretuje się jako problem „przerośniętych dziąseł”, jednak jest to za daleko idące uproszczenie. Przypadłość ta może mieć bowiem wiele przyczyn, a u jednego pacjenta może występować kilka czynników wpływających na proporcje między dziąsłami, zębami i ustami. Komplikuje to diagnostykę i planowanie leczenia.
Niektóre przyczyny gummy smile:
nadaktywność mięśniowa,
krótka warga górna,
krótka korona kliniczna,
nadmierny pionowy wzrost szczęki,
hiperplazja (przerost) dziąseł.
Jeżeli przyczyną uśmiechu dziąsłowego jest nadmierna aktywność mięśni okolicy ust (wargi górnej i jarzmowego większego), wówczas mówimy o uśmiechu dziąsłowym mięśniowym. W przypadku nieprawidłowej erupcji biernej zębów mamy do czynienia z uśmiechem dziąsłowym typu zębowo-dziąsłowego, natomiast przy pionowym przeroście szczęki jest to uśmiech dziąsłowy zębowo-zębodołowy. Przy występowaniu kilku przyczyn mówi się o uśmiechu dziąsłowym mieszanym.
Diagnostyka uśmiechu dziąsłowego
W celu ustalenia przyczyny uśmiechu dziąsłowego lekarz najpierw przeprowadza z pacjentem wywiad, uwzględniający m.in. ogólny stan zdrowia, wiek (mający znaczenie dla określenia etapu wyrzynania zębów) oraz objawy współistniejące mogące mieć wpływ na wygląd uśmiechu. Następnie lekarz przechodzi do badania przedmiotowego, które przeprowadza się przy lekko rozchylonych ustach i wymuszonym uśmiechu. Stomatolog może również wykonać zdjęcia, które ułatwiają diagnostykę i komunikację z pacjentem.
Podczas badania stomatologicznego lekarz ocenia mięśnie mimiczne odpowiadające za występowanie gummy smile. Sprawdzana jest aktywność mięśni w warunkach statycznych i dynamicznych, a także długość wargi górnej. Lekarz ustala także wymiary poszczególnych zębów oraz czy są zachowane odpowiednie proporcje między nimi. Uwzględnia przy tym wiek pacjenta, ponieważ u osób starszych zęby ulegają naturalnemu zużyciu (ścierają się), przez co mogą wydawać się nieproporcjonalnie małe w stosunku do dziąseł. Uśmiech dziąsłowy wymaga również szczegółowej analizy przyzębia (badania periodontologicznego). W niektórych przypadkach niezbędna jest również konsultacja z ortodontą i chirurgiem stomatologicznym.
Czy uśmiech dziąsłowy wymaga leczenia?
Nadmiernie wyeksponowane dziąsła mają znaczny wpływ na postrzeganie uśmiechu jako nieestetycznego lub nienaturalnego. Według jednego z badań istnieje wyraźna granica widoczności dziąseł, powyżej której uśmiech traci na atrakcyjności. Uśmiech kobiety jest uważany za atrakcyjny, gdy dziąsła są odsłonięte na wysokość do 3 mm. W przypadku uśmiechów mężczyzn granica ta jest znacznie niższa i wynosi 1,5 mm. Należy jednak mieć na uwadze, że na estetykę uśmiechu wpływa wiele innych czynników, w tym kolor zębów, a także obecność wad zgryzu i braków zębowych.
Uśmiech dziąsłowy może również rzutować na jakość życia w sferze fizycznej, psychicznej i społecznej. Badanie przeprowadzone wśród młodych osób w wieku 16-18 lat w Arabii Saudyjskiej wykazało, że większość uczniów z uśmiechem dziąsłowym bardzo często doświadczała negatywnych zjawisk w postaci uczucia napięcia, skrępowania i niezadowolenia z życia, a także problemów z mówieniem czy dyskomfortu podczas jedzenia. Gummy smile może również prowadzić do kompleksów i spadku pewności siebie, co przeszkadza w nawiązywaniu relacji towarzyskich i zawodowych. W związku z tym wiele osób podejmuje decyzję o leczeniu uśmiechu dziąsłowego, nawet jeśli nie występują ku temu wskazania zdrowotne.
Metody leczenia uśmiechu dziąsłowego
Istnieją różne metody leczenia uśmiechu dziąsłowego, przy czym postępowanie zawsze zależy od przyczyny problemu. Inaczej leczy się uśmiech dziąsłowy będący efektem nadaktywności mięśni mimicznych, a inaczej krótką koronę kliniczną spowodowaną zaburzeniami erupcji biernej zębów. Ponadto w niektórych przypadkach konieczne jest podejście interdyscyplinarne, łączące metody z zakresu periodontologii, chirurgii stomatologicznej oraz ortodoncji.
Oto krótki przegląd najważniejszych metod leczenia uśmiechu dziąsłowego:
kwas hialuronowy,
iniekcje z toksyny botulinowej,
lip repositioning,
gingiwektomia i gingiwoplastyka,
leczenie ortodontyczne,
chirurgia ortognatyczna.
Kwas hialuronowy
Nową i najmniej inwazyjną metodą leczenia uśmiechu dziąsłowego jest podanie wypełniacza (kwasu hialuronowego). Preparat wstrzykuje się w odpowiedni sposób w okolicę przynosową, tak aby spowodować fizyczne ograniczenie mechaniki mięśnia dźwigacza wargi górnej. W rezultacie podczas uśmiechu górna warga unosi się niżej niż dotychczas, a tym samym w mniejszym stopniu odsłania dziąsło. Metodę tę można zastosować u pacjentów, u których uśmiech dziąsłowy wynika z nadaktywności mięśni mimicznych. Należy jednak mieć na uwadze, że efekty podania wypełniacza nie są trwałe i ustępują 6-8 miesięcy po zabiegu.
Iniekcje z toksyny botulinowej
Jeżeli uśmiech dziąsłowy jest wynikiem nadmiernej aktywności mięśni okolicy ust, lekarz może zaproponować leczenie z zastosowaniem toksyny botulinowej (zwanej potocznie botoksem). Preparat hamuje uwalnianie neuroprzekaźnika zwanego acetylocholiną w złączu nerwowo-mięśniowym, co prowadzi do zablokowania skurczu wybranych mięśni. Efekt utrzymuje się przez kilka miesięcy. Metoda ta wymaga jednak dużego doświadczenia, ponieważ budowa okolicy ust jest skomplikowana, a sukces zabiegu zależy także od prawidłowego dobrania dawki toksyny botulinowej i miejsca podania preparatu. Zabieg może powodować powikłania, najczęściej jest to asymetria widoczna zwłaszcza podczas ruchu warg.
Lip repositioning
Lip repositioning to zabieg polegający na usunięciu płatu błony śluzowej w celu zmniejszenia przedsionka jamy ustnej, co prowadzi do ograniczenia aktywności mięśni poruszających wargą górną. Wykonywany jest w sposób tradycyjny (z użyciem skalpela), metodą elektrokoagulacji oraz z zastosowaniem lasera. Zabieg ten przeprowadza się u pacjentów z nadmierną ruchomością warg oraz łagodnym pionowym nadmiarem szczęki. Lip repositioning to metoda bezpieczna i zapewniająca przewidywalne efekty, jednak w niektórych przypadkach może okazać się nieskuteczna (możliwy jest nawrót gummy smile). W celu zwiększenia skuteczności leczenia zabieg można połączyć z gingiwektomią lub wydłużeniem korony klinicznej.
Gingiwektomia i gingiwoplastyka
U pacjentów ze stwierdzonym przerostem dziąseł lub zaburzoną erupcją bierną wykonuje się zabieg gingiwektomii. Procedura ta polega na usunięciu fragmentu dziąsła zakrywającego koronę, przy czym zabieg może być wykonany klasyczną techniką chirurgiczną lub laserowo. Gingiwektomia zapewnia natychmiastowy i trwały efekt, jednak u części pacjentów nie można zastosować tej metody ze względu na zbyt niewielką odległość początku dziąsła od kości szczęk. W celu zwiększenia skuteczności korekcji gingiwektomię można łączyć z innymi metodami, np. iniekcjami z toksyny botulinowej. Ponadto uśmiech dziąsłowy można zredukować poprzez gingiwoplastykę, która polega na modelowaniu kształtu tkanki dziąseł za pomocą skalpela lub lasera.
Wydłużenie korony klinicznej
Wydłużenie korony klinicznej to procedura chirurgiczna zmierzająca do poprawy ekspozycji zęba oraz przywrócenia szerokości biologicznej (średni wymiar tej strefy wynosi 2,04 mm). Jest to zabieg obejmujący gingiwoplastykę oraz osteotomię, który polega na wymodelowaniu tkanek miękkich oraz tkanki kostnej w celu odsłonięcia większej powierzchni zęba poniżej linii dziąseł. Do wykonania tej procedury można wykorzystać technologie cyfrowe i trójwymiarowy szablon chirurgiczny, co pozwala na uzyskanie bardziej precyzyjnego i przewidywalnego rezultatu. Zmniejsza się w ten sposób ryzyko niedostatecznego lub nadmiernego konturowania tkanek miękkich i kostnej.
Leczenie ortodontyczne
W uśmiechu dziąsłowym wynikającym z nadmiernego pionowego wzrostu szczęki można zastosować leczenie ortodontyczne. Odpowiednie postępowanie pozwala na zmniejszenie wysokości przedniej części szczęki, co niweluje efekt gummy smile. Proces leczenia jest jednak dłuższy i bardziej skomplikowany niż przy korekcji prostych wad zgryzu. Pacjenci z taką wadą wymagają zastosowania silnego zakotwienia, np. za pomocą miniimplantów ortodontycznych. Są to niewielkie tytanowe śruby wkręcane zazwyczaj w kość szczęki, które łączy się z aparatem ortodontycznym elastycznymi wyciągami. W leczeniu uśmiechu dziąsłowego stosuje się również inne sposoby kotwienia ortodontycznego, np. pojedyncze miniimplanty wkręcane w podniebienie.
Chirurgia ortognatyczna
Uśmiech dziąsłowy spowodowany wadami szkieletowymi może być leczony za pomocą chirurgii ortognatycznej. Na przykład u pacjentów z nadmiernym pionowym wzrostem szczęki wykonuje zabieg osteotomii Le Fort I, który polega na kontrolowanym przecięciu i przemieszczeniu kości górnej szczęki w celu nadania odpowiednich proporcji. Wada ta powoduje nie tylko efekt gummy smile, ale również wydłużenie dolnej części twarzy, dlatego jej usunięcie prowadzi do znacznych zmian w wyglądzie. Zabiegi z zakresu chirurgii ortognatycznej zapewniają spektakularny efekt, jednak ze względu na inwazyjność i skomplikowany proces leczenia wykonuje się je tylko w zaawansowanych przypadkach.
Podsumowanie
Uśmiech dziąsłowy to defekt estetyczny, który charakteryzuje się nadmierną widocznością dziąseł podczas uśmiechu. Problem ten może wynikać z różnych przyczyn - od nadaktywności mięśni mimicznych, przez przerost dziąseł aż po wady szkieletowe. Nadmierna ekspozycja dziąseł podczas uśmiechu może mieć negatywny wpływ na komfort psychiczny i relacje społeczne, szczególnie wśród młodych ludzi. W celu usunięcia tej wady stosuje się szereg metod, przy czym postępowanie zależy przede wszystkim od etiologii. Pacjenci mają do wyboru metody mało inwazyjne z zastosowaniem kwasu hialuronowego i toksyny botulinowej, a także zabiegi chirurgiczne i periodontologiczne. Jeżeli przyczyną jest wada szkieletowa, lekarz może zaproponować leczenie ortodontyczne lub operację ortognatyczną w najbardziej zaawansowanych przypadkach.
Usuwanie gummy smile
Jeśli chcą Państwo zlikwidować uśmiech dziąsłowy, zapraszamy do kontaktu:
telefonicznego: +48 539 229 966
przez e-mail: kontakt@drosd.pl
stacjonarnie: Klinika stomatologii estetycznej DROSD, ul. Ugory 2, 87-100 Toruń
Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady medycznej.
Bibliografia
Abdillah RAK, Indra P, Hadinata F, Alhasyimi AA, Innovative and Precise Solutions in Gummy Smile Management: The Impact of Digital Technology on Smile Regeneration, Contemp Clin Dent, 2025,16(3):202-206, doi: 10.4103/ccd.ccd_288_25
Al Sayed AA, Alshammari BZ, Alshammari AR, Aldajani MB, Alshammari FR. Gummy Smile Prevalence Among Ha'il City Female Young Adults and Its Impact on Quality of Life: A Cross-Sectional Study, Cureus, 2023, 29;15(12):e51302, doi: 10.7759/cureus.51302
Bhimani RA, Sofia ND, Lip Repositioning, Aesthetic Crown Lengthening, and Gingival Depigmentation: A Combined Approach for a Gummy Smile Makeover, J Cutan Aesthet Surg 2019,12(4):240-243, doi: 10.4103/JCAS.JCAS_25_19
Blicharz M., Blicharz A., Bartosik-Zielińska D., Swatko T., Bartosik M., Uśmiech dziąsłowy -przyczyny i współczesne metody leczenia, Journal of Education, Health and Sport, 2023, 13(4):166-172, http://dx.doi.org/10.12775/JEHS.2023.13.04.018
Salihu B, Agani Z, Demiri AS. Lip Repositioning Surgery: A Simple Smile and Life Transformation Procedure, Case Rep Dent, 2024, 26;2024:6156806, doi: 10.1155/2024/6156806
Zhang X, Good J, Johal AS, Sharma PK, The influence of varying degrees of maxillary gingival display on perception of smile aesthetics: A dynamic smile visualisation study. J Orthod, 2026, 53(1):62-73. doi: 10.1177/14653125251412487